Trẻ bị stress, chớ coi thường

Trẻ bị stress, chớ coi thường

Trong guồng quay gấp gáp của cuộc sống hiện đại, cộng thêm áp lực học hành quá tải, trẻ em bị stress là điều khó tránh khỏi. Cha mẹ cần dạy trẻ cách đối phó với stress và không nên bỏ mặc trẻ với các vấn đề vướng mắc của chúng.

học quá nhiều

Biểu hiện của trẻ bị stress

 Đối với trẻ em tuổi mẫu giáo, những hoàn cảnh phổ biến dẫn đến stress là: những thay đổi trong lịch sinh hoạt hàng ngày, việc đi học ở nhà trẻ hay mẫu giáo, sự ra đời của em bé trong gia đình, chưa quen những yêu cầu và nội quy của nhà trẻ hoặc mẫu giáo, khoảng thời gian dài xa cách bố mẹ trong ngày… Để biết con mình có đang bị stress hay không, các bậc phụ huynh có thể nhận biết theo các biểu hiện say đây: trẻ hay cáu kỉnh, hay đòi hỏi, vòi vĩnh hơn và nhất là trẻ hay làm nũng, khóc nhè, có các biểu hiện khó khăn về lời nói, ngôn ngữ, hay “lên cơn” nổi cáu, đôi khi trẻ hay nói dối, thái độ sợ hãi, không hòa đồng với những người xung quanh, sống thu mình lại, bắt đầu sợ phải ở đâu đó một mình, đôi khi chúng có cảm giác đói mặc dù vừa được ăn xong… Ngoài ra, còn xuất hiện thêm các triệu chứng thể chất như đái dầm, mất ngủ, giảm sự thèm ăn, nói lắp, đau bụng, đau đầu, gặp ác mộng ban đêm, ngủ mê, lười vận động… Hậu quả của stress đối với trẻ nhỏ là trẻ phát triển tư duy chậm. Cảm giác như trẻ không khôn lớn thêm mà ngược lại, ngây ngô hơn …

b9e9bce92c994ff781599ee83bf0d969

Trẻ từ 6 đến 16 tuổi khi bị stress luôn mệt mỏi, cáu kỉnh, không thích giao tiếp, sống thu mình. Trẻ cũng buồn chán, không quan tâm thích thú với các hoạt động thường yêu thích; Giảm khả năng tập trung, chú ý; Thất vọng, bi quan; Giảm năng lượng, dễ mệt mỏi, thiếu khả năng chăm sóc bản thân; Hay khóc nhưng không có lý do; Chán ăn, ăn ít hoặc ăn quá nhiều; Rối loạn cơ thể như đau bụng, đau đầu…; Ngủ ít hoặc ngủ nhiều, có ác mộng vào ban đêm; Hoạt động chậm chạp, ức chế tâm thần vận động, đôi khi giận dữ thái quá; Tự ti, kém tự tin, cảm giác tội lỗi, có hành vi nổi loạn, phản ứng thái quá với các vấn đề nhỏ, không có khả năng tập trung hoàn thành việc học ở trường, và có sa sút quá rõ ràng trong thành tích học tập; Thích được  ở một mình trong một thời gian dài; xuất hiện những thói quen mới như mút ngón tay cái, quấn tóc, hoặc ngoáy mũi… Nguy cơ lớn nhất đối với trẻ vị thành niên bị stress là có ý định tự sát.

Cha mẹ hãy dành thời gian quan tâm tới trẻ vì những đứa trẻ bị bỏ rơi hay không nhận được sự trợ giúp từ bố mẹ đều không cảm thấy tự tin vào chính mình, không thể đối phó với stress và khắc phục tình trạng này.

 

Sở dĩ như vậy, bởi vì trẻ ở độ tuổi này phải đối phó với những áp lực từ gia đình và nhà trường. Do kì vọng vào con quá lớn, cha mẹ thường đặt ra mốc phấn đấu, làm các em lo lắng về bài kiểm tra và kết quả học tập. Cũng có em bị stress do chưa quen bạn bè mới, ghen tỵ với mọi người, mặc cảm về ngoại hình hay sự phát triển trí não của mình, tranh đua với anh chị em trong gia đình hay bạn bè, chịu những lời phê phán qua những cuộc tranh cãi với cha mẹ hay bạn bè, thay đổi tâm sinh lý theo tuổi, bị bạn bè hắt hủi, cảm giác e thẹn, bịcha mẹ hay người khác đối xử thô bạo về thể xác và tinh thần…

tre-bi-stress2 Trẻ dễ bị stress do áp lực học hành. Ảnh: KT

 Làm gì để giúp con không bị stress 

 Theo các nhà tâm lí, giáo dục, trẻ em tuổi mẫu giáo bị stress đặc biệt cần đến tình thương yêu và trợ giúp của cha mẹ. Vì trẻ chưa đủ khả năng để kiểm soát hành động của mình, chưa hình thành thói quen giải quyết các vướng mắc cả trong thế giới tuổi thơ và thế giới của người lớn. Cha mẹ hãy giải thích cho trẻ hiểu đúng sự việc, bằng ngôn ngữ đơn giản nhất mà trẻ có thể tiếp thu được. Cố gắng tạo niềm tin để trẻ kể cho bạn những điều làm cho trẻ sợ hãi (ví dụ như: “con sợ phải bước ra ngoài vào ban đêm” hay “con sợ nghe tiếng kẹt cửa”) và giúp trẻ hết sợ hãi, bằng cách giải thích cho trẻ biết rằng điều đó hoàn toàn bình thường, không có gì đáng phải sợ hãi như thế. Qua đó, sẽ tạo cho trẻ cảm giác tự tin và an toàn. Cha mẹ cũng đừng quên dành cho trẻ thật nhiều tình cảm yêu thương và quan tâm. Nếu tình hình quá nghiêm trọng, hãy đưa con đến các chuyên gia tâm lý và bác sĩ để nghe lời tư vấn hoặc chữa trị cho trẻ.

quan tam den con

Những trẻ học tiểu học, trung học cơ sở khi bị stress mà không được điều trị kịp thời, sẽ dễ dẫn tới bệnh trầm cảm. Do đó, cha mẹ hãy để mắt đến con nhiều hơn và thông cảm, luôn tạo cơ hội, chỉ hướng cho trẻ để trẻ thử tự phân tích tình huống, giúp trẻ hiểu được những điều mà tự bản thân trẻ còn chưa biết trong hoàn cảnh của mình. Cần khen ngợi trẻ vì sự dũng cảm, khi trẻ chia sẻ với bạn những vấn đề của mình. Không nên để trẻ thu mình lại, mà khuyến khích để chúng nói ra những vấn đề gặp phải.

 Theo PGS.TS Hoàng Bá Thịnh  Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Dân số và Công tác xã hội, Chủ nhiệm Bộ môn Xã hội học Giới và Gia đình – Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQG Hà Nội: Phần lớn nguyên nhân dẫn đến stress và nặng hơn là bệnh trầm cảm ở trẻ đều xuất phát từ gia đình. Sự quan tâm của cha mẹ, người thân về mặt tinh thần đối với trẻ là rất quan trọng. Cha mẹ cần hiểu rõ những lo âu và cảm xúc của trẻ; Dành thời gian nói chuyện với con về những gì đang diễn ra trong chúng; Không nên phán xét và đưa ra nhiều lời khuyên với trẻ; Không xem thường các lo lắng của trẻ; Giúp trẻ có cảm giác hy vọng và từ bỏ ý nghĩ mình là người bất hạnh, cô đơn; Nếu trẻ có ý nghĩ tự tử hay làm tổn thương mình, cần trò chuyện với con về việc đó một cách nghiêm túc; Đưa ra sự lựa chọn khác cho con thay việc tự tử và chỉ cho con thấy con không bị cô độc mà sẽ nhận được sự giúp đỡ từ gia đình bất cứ lúc nào. Đồng thời, luôn ở bên cạnh trẻ nếu thấy nguy cơ trẻ tự làm tổn thương.

 Quan trọng nhất là các bậc cha mẹ không bao giờ được gây áp lực cho trẻ, nhất là trong việc học hành, không nên bắt trẻ luôn phải đạt thành tích cao và so sánh trẻ với bạn bè của trẻ, trách móc trẻ vì sự thua kém của mình. Chú ý đến từng thay đổi nhỏ trong lời nói, hành vi, tâm lí của trẻ để phát hiện kịp thời các trạng thái của trẻ. Khi trẻ bị stress nặng, cần đưa trẻ tới phòng khám, sẽ được các bác sĩ, chuyên gia khám, tư vấn phân tích tình hình sức khỏe, tìm ra nguyên nhân để được tư vấn và điều trị sớm.

                                                                                                     Theo Bích Hòa (Gia đình và Trẻ em)

NO COMMENTS

Gửi phản hồi