Giúp con học nói

Giúp con học nói

0 697
“Trẻ lên ba cả nhà học nói”. Dạy con tập nói không phải là một công việc quá khó khăn, nhưng cũng chẳng dễ dàng.

Trong thực tế, có những đứa trẻ học nói sớm nhưng cũng có trẻ đến hai tuổi vẫn chưa biết nói. Trẻ em học nói và hiểu ý nghĩa của các từ, qua những giao tiếp với người xung quanh.

Giúp con học nói

Cha mẹ hãy là người thầy đầu tiên dạy nói cho con. Ảnh: Corbis

Giai đoạn sơ sinh

Từ khi cất tiếng khóc chào đời, trẻ đã được tiếp xúc với những âm thanh xung quanh. Chúng ta có thể nhận thấy sự khác nhau trong tiếng bé khóc đòi ăn, bị đau, bị lạnh… Trẻ được 3 – 5 tháng, ngoài tiếng khóc đã phát ra những âm thanh riêng, bằng cách chỉ trỏ, kêu u oa hoặc quẫy đạp. 7 – 8 tháng tuổi, trẻ thường bập bẹ những từ đơn giản: ba ba, be be… Những trẻ nói sớm, tròn 1 tuổi đã có thể nói bà, cá…

Để động viên trẻ, trong lúc cho ăn, tắm, thay tã…, bạn nên trò truyện, âu yếm trẻ, dạy trẻ phát âm những từ đơn giản bằng cách lặp đi, lặp lại. Trẻ sẽ quan sát hành động, gương mặt người lớn và hiểu được những gì bạn nói. Bạn nên dạy trẻ những từ phổ biến, cách vẫy tay xin chào, tạm biệt… hoặc chơi ú oà, đếm ngón tay, chi chành… để trẻ bắt chước. Đặc biệt, bạn đã có thể đọc cho trẻ truyện tranh, xem các hình vẽ và dạy tên những con vật, đồ dùng đơn giản. Có thể trẻ chưa hiểu hết nội dung, nhưng sẽ tỏ ra rất thích thú cách học nói này.

Từ 1- 2 tuổi

Trong giai đoạn này, trẻ hiểu rất nhanh từ ngữ, điệu bộ mà người lớn muốn dạy chúng. Đến 2 tuổi, trẻ bắt đầu nói được những câu ngắn như: “Mẹ, bế con”, “Yêu bà lắm”… Vốn từ của trẻ khá dần lên, có thể hát líu lo những bài hát ngắn. Sự tiến bộ của trẻ sẽ nhanh hơn, nếu cha mẹ dành nhiều thời gian trò chuyện với con.

Muốn tăng thêm vốn từ vựng cho trẻ, hãy đưa trẻ đi dạo, chỉ cho trẻ thấy những gì xảy ra xung quanh (Ví dụ, con chim hót, ô tô chạy, cái cây rung ring, bông hoa nở…). Khuyến khích trẻ nhắc lại những câu bạn đưa ra. Cũng có thể cùng chơi đồ hàng và trò chuyện với con về những gì chúng đang chơi, hay dạy con xếp hình… Giải thích cho con thế nào là “ăn cơm”, “đi ngủ”, “chơi”… Dần dần, trẻ sẽ biết nói chúng đang làm gì và muốn được làm gì. Trước khi đi ngủ, bạn nên kể chuyện cho con nghe, sau đó khuyến khích trẻ kể lại nội dung câu chuyện. Dạy con cách đặt các từ cạnh nhau như thế nào cho hoàn chỉnh một câu. Khi trẻ tròn 2 tuổi, cha mẹ càng phải trò chuyện thường xuyên với con hơn. Trẻ nói được một từ mới cần khen ngợi kịp thời, tạo hứng thú cho trẻ tiếp tục cố gắng và sẽ tự tin hơn lúc vào trường mầm non.

Từ 3 – 5 tuổi

Ở tuổi này, trẻ đã biết quan sát, nhật xét thế giới xung quanh và suốt ngày hỏi người lớn những điều chúng thắc mắc. Chính vì vậy, cha mẹ cần thông qua những hoạt động đơn giản làm tăng thêm vốn từ vựng của trẻ. Bạn có thể cho trẻ xem album ảnh của gia đình, giúp con nhận biết tên từng người; Yêu cầu trẻ lấy những đồ vật hoặc đồ chơi theo ý mình; Dạy trẻ hát những bài ngắn, sau đó cùng hát và trả vờ quên lời để bé hát tiếp; Chơi trò gọi tên những dụng cụ, cây cỏ, con vật; Khuyến khích trẻ tự giở sách truyện ra xem và “đọc” lại theo nội dung mà trẻ nhớ được…

Trẻ đi mẫu giáo đã biết sử dụng ngôn ngữ thường xuyên và chính xác hơn, nên việc đối thoại với trẻ hàng ngày là rất quan trọng. Nếu con thắc mắc, cha mẹ nên giải thích bằng các câu ngắn, nói chậm, rõ ràng. Để giúp con nói một cách trực tiếp những gì trẻ nghĩ, bạn cần mở rộng kỹ năng nói của con và đòi hỏi ngày càng khó hơn. Ví dụ: Đưa ra một chủ đề cho trẻ vẽ, sau đó nghe con mô tả xem vẽ những gì, hoặc so sánh hai bức tranh cùng vẽ về một chủ đề rồi cho trẻ chỉ ra những điểm giống và khác nhau…Khi con chuẩn bị vào lớp 1, đã có thể nhận biết những chữ cái đầu tiên. Bạn nên cung cấp cho con những đồ chơi, sách truyện liên quan đến việc học chữ cái, động viên trẻ viết và đọc chữ cái. Nhưng nếu trẻ tỏ ra mệt mỏi thì không ép con học sớm.

Cần lắng nghe trẻ nói 

Khi con đang bi bô tập nói, cha mẹ cần dành nhiều thời gian gần gũi chuyện trò (ít nhất mỗi ngày 30 phút) để hiểu được tính tình, khả năng của con. Đầu tiên, hãy tạo môi trường trò chuyện với trẻ, sau đó chú ý tới các biểu hiện của con xem trẻ vui hay buồn, có điều gì e ngại… Trẻ sẽ rất thích thú khi thấy bạn lắng nghe và có những cách biểu hiện là mình hiểu chúng nói gì. Đồng thời, khuyến khích con tiếp tục nói bằng những câu như: “Còn gì nữa? Con kể cho mẹ/bố nữa đi! Mẹ/bố hiểu ý con. Thế sau đó thì sao?”… Hãy lắng nghe thay vì tranh cãi với trẻ. Lắng nghe trẻ nói, cha mẹ sẽ thấy cảm xúc của trẻ từ những gì con bạn bày tỏ. Nếu trẻ bí từ, chưa biết gọi tên các sự việc hay đồ vật ở xung quanh, hãy chỉ cho trẻ biết.

Nếu thấy trẻ đã biết sử dụng câu, chữ thành thạo và áp dụng đúng lúc, đúng chỗ, cần khen ngợi trẻ. Bạn có thể ngồi sát lại gần con, mỉm cười, nhìn vào mắt trẻ một cách âu yếm, cũng có khi chỉ cần vỗ nhẹ vào lưng trẻ rồi nói với con bằng tình cảm trìu mến. Việc tuyên dương trẻ kịp thời và lời khen phải thành thật và cụ thể, sẽ củng cố lòng tự trọng và hành vi đúng đắn của chúng. Nên nhớ rằng, khen ngợi cũng làm tăng mối quan hệ tình cảm gắn bó giữa cha mẹ và con cái.

Một điều cần chú ý nữa đó là nên dạy con nói điều hay, biết nói câu cảm ơn nếu ai làm điều tốt cho mình và xin lỗi nếu mình làm phiền người khác… Đây cũng là một việc giúp trẻ hình thành nhân cách. Ngôn ngữ của trẻ sẽ phong phú, nếu các bậc cha mẹ tạo dựng cho con một cuộc sống gia đình hạnh phúc, tràn ngập tiếng cười và niềm vui.

 Theo Tuấn Anh (Gia đình và Trẻ em)

NO COMMENTS

Leave a Reply